Eski Roma Döneminde Yeni Yıl Kutlamaları

İngilizce’de Ocak ayı anlamına gelen January kelimesi Eski Roma tanrısı Janus‘un isminden  türemiştir. Tanrı Janus arkaya ve öne bakan çift kafalı bir erkek tanrı olarak betimlenmektedir. Bir elinde Kral olarak tanındığını gösteren kraliyet asası, diğer elinde ise devirleri/dönemleri açıp kapayan bir anahtar taşımaktadır. Bu yüzden eski Romalıların ona tapındığı yerler genellikle evlere ve şehirlere açılan kapıların bulunduğu mekanlardır.

Bazı betimlemelerde ise çift erkek başı yerine diğer başın kadın başı olarak tanrı Janus’un eşi Jana’yı temsil ettiği görülür.

Başlardan birinin arkaya diğerinin ise öne bakmasının mecazi anlamda Geçmişi ve Geleceği sembolize ettiği düşünülmektedir. Aslnda zamanla ilişkilendirilen bu kavramlar Kış ve Yaz Gün Dönümleri/Ekinoks dolayısıyla mevsim döngülerini de işaret etmektedirler. Her mevsimin bitişi bir yenisiyle başlamaktadır. Prehistorik dönemden itibaren uygulanan ritüeller Eski Roma’da tanrı/tanrıça Janus/Jana ile birlikte yerini Yeni Yıl kutlamalarına bırakır. Aralık ayının son haftasında başlayan yeni yıl kutlamalarında eski Romalılar birbirlerine çeşitli hediyeler, tatlı et ve ballı keklerden oluşan yiyecekler ve üzerinde iki başlı Janus’un betimlemesi olan bakırdan yapılmış madeni paralar vermekteydiler.

Roma imparatoru Nero dönemine ait bir para üzerinde Janus’un başında ve sonunda iki kemerli kapıdan oluşan kutsal tapınağı yer almaktadır.